Wyniki finansowe funduszy i towarzystw inwestycyjnych w I półroczu 2008 roku

Wyniki finansowe funduszy i towarzystw inwestycyjnych w I półroczu 2008 roku

Wartość aktywów i wyniki z operacji funduszy inwestycyjnych oraz – pochodna
względem ich pozycji finansowej – rentowność towarzystw funduszy inwestycyjnych
kształtowały się pod wpływem zmiennej koniunktury na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Utrzymująca się przez wiele sezonów hossa spowodowała wysoki napływ środków do – obarczonych największym ryzykiem – funduszy o dużym udziale akcji małych i średnich spółek, bo dawały one spektakularnie wysokie stopy zwrotu z inwestycji. Taka alokacja środków miała bardzo negatywny wpływ na wartość jednostek uczestnictwa w agresywnych i mieszanych funduszach, gdy jesienią ub. roku, po wycofaniu się z polskiego rynku kapitałowego zagranicznych inwestorów portfelowych, załamał się trend wzrostowy na rynku akcji. Początkowo traktowano to zjawisko jako przejściowe, jednak klienci wstrzymywali się z dalszym angażowaniem kapitału w fundusze inwestycyjne, oczekując na wyjaśnienie sytuacji. Znaczne zmniejszenie strumienia kapitału, silnie ograniczające aktywność inwestycyjną funduszy, negatywnie wpłynęło na wolumen obrotów i kursy papierów wartościowych, pogłębiając spadek notowań akcji na wtórnym rynku. Wywołało to popłoch wśród uczestników funduszy, a w konsekwencji masowe wycofywanie środków nie tylko z funduszy akcyjnych i mieszanych, ale także – stabilnego wzrostu. Niewielka część tych zasobów finansowych trafiła do funduszy dłużnych i rynku pieniężnego, klienci preferowali bowiem coraz bardziej atrakcyjne oferty bankowe i bancassurance, różnego typu produkty strukturyzowane, wzrosło także zaangażowanie inwestorów instytucjonalnych w operacje derywatami. W tych warunkach, mimo 1 Dane na temat wyników finansowych funduszy inwestycyjnych udostępnił Urząd Komisji Nadzoru Finansowego 12 września 2008 r., dane o wynikach towarzystw funduszy inwestycyjnych pochodzą ze sprawozdań Głównego Urzędu Statystycznego.
2 powracających od czasu do czasu okresów nieznacznej poprawy notowań akcji, nadzieje na powrót wzrostowej tendencji indeksów okazywały się złudne. Bessa w segmencie kasowym GPW trwała, pogarszając standing finansowy wszystkich podmiotów rynku kapitałowego, w tym także funduszy inwestycyjnych i zarządzających ich aktywami towarzystw.
***
W wyniku przekształceń rynku funduszy inwestycyjnych, na koniec czerwca
bieżącego roku funkcjonowały 274 fundusze (o 24 mniej niż przed rokiem). W ciągu
minionych dwunastu miesięcy likwidacji uległo 49 zwykłych funduszy inwestycyjnych
otwartych i 44 specjalistyczne fundusze otwarte, natomiast zwiększyła się o 69 podmiotów liczba funduszy zamkniętych. Wzrosła także ze 110 do 196 liczba subfunduszy. Na koniec czerwca 2008 roku aktywa ogółem funduszy inwestycyjnych wyceniono na 104 908 mln zł, tj. kwotę o 28,7% niższą niż przed rokiem; w stosunku do stanu na 31 grudnia ub. roku wartość aktywów spadła o 35 584 mln zł, tj. o 25,3%. W strukturze aktywów główną pozycję (69,4%, tj. o 4,4 pkt mniej niż przed rokiem) stanowiły składniki lokat notowane na aktywnym rynku. Ich wartość obniżyła się do ok. 72 833 mln zł, przy czym w ciągu sześciu miesięcy bieżącego roku spadek ten wyniósł aż 32 315 mln zł, tj. o 30,7% mniej, podczas gdy w skali całego roku był wyższy zaledwie o ok. 3,6 mln zł. Składniki nienotowane na aktywnym rynku miały również wartość niższą niż pół roku wcześniej – 23 318 mln zł wobec 25 263 mln zł – lecz w skali roku wzrosły o 3 136 mln zł Znacznie zmniejszyła się kwota środków pieniężnych i ich ekwiwalentów, lecz nie miało to istotnego wpływu na spadek aktywów ogółem, ponieważ udział tej pozycji jest stosunkowo mały (2,8% w końcu czerwca br., przed rokiem 4,3%). Należności wyniosły 3 462 mln zł, a ich stan był wyższy niż pół roku temu (o 37,8%), ale niższy (o 16,4%) w porównaniu z końcem czerwca ub. roku. Na wartość tej pozycji aktywów największy wpływ miały należności z tytułu sprzedanych jednostek uczestnictwa i wydanych certyfikatów inwestycyjnych, które były wyższe niż przed rokiem; bardzo spadły dywidendy.

Zobowiązania
funduszy inwestycyjnych osiągnęły 6 537 mln zł i były wyższe
w porównaniu ze stanem na koniec 2007 r. o 722 mln zł (o 12,4%), lecz niższe w relacji dostanu sprzed roku o 1 354 mln zł (o 17,2%). W bieżącym roku zobowiązania powstawały głównie z tytułu odkupionych jednostek uczestnictwa i wykupionych certyfikatów inwestycyjnych, których kwota podwoiła się, podczas gdy przed rokiem najwyższy udział w zobowiązaniach miały nabyte lokaty.

Aktywa netto
funduszy inwestycyjnych ukształtowały się na poziomie 98 371 zł, tj. o 29,4% niższym w relacji do ich stanu przed rokiem, ale zbliżonym do stanu w bilansie zamknięcia 2007 r.

Kapitał
funduszy inwestycyjnych spadł w porównaniu ze stanem na 31 grudnia 2007 r. o ok. 20 000 mln zł, bo chociaż wpłaty wzrosły do 397 104 mln zł (o 40,7%), to jeszcze bardziej wzrosły wypłaty – do 307 785 mln zł (o 69,3%). W relacji do analogicznego okresu minionego roku różnice kwotowe i dynamiki wpłat i wypłat były podobne do stanu w bilansie zamknięcia (wpłaty wzrosły o 36,8%, wypłaty o 70,0%).

Stan lokat
funduszy inwestycyjnych obniżył się w skali roku do 90 079 mln zł (o 31,5%), na co wpłynął przede wszystkim spadek wartości akcji do 38 882 mln zł (o 47,5%) w portfelach funduszy otwartych, w mniejszym stopniu – w specjalistycznych. O wiele mniej, bo do 39 668 mln zł (o 13,1%) spadła wartość dłużnych papierów wartościowych, z których 94,5% stanowiły obligacje. Łączny udział akcji i papierów dłużnych obniżył się na rzecz pozostałych instrumentów finansowych, gdyż fundusze zwiększyły zaangażowanie w pozostałych papierach właścicielskich (udziały w spółkach, certyfikaty inwestycyjne, krajowe i zagraniczne jednostki uczestnictwa) i dłużnych (zwłaszcza w wekslach) oraz na rynku instrumentów pochodnych.

Przychody z lokat
funduszy inwestycyjnych na koniec czerwca bieżącego roku ukształtowały się na poziomie 1 936 mln zł, co oznacza 17,5 procentowy spadek w skali roku. Główną pozycją (67,9%) pozostały przychody odsetkowe, które wzrosły do 1 314 mln zł (o 6,3%) ze względu na wyższy udział papierów dłużnych. Natomiast redukcja portfela akcji spowodowała znaczny (o 55,2%) spadek dywidend i udziałów w zyskach.

Koszty
funduszy obniżyły się w analizowanym okresie do 1 622 mln zł (o 16,1%), przede
wszystkim ze względu na mniejsze o ok. 445 mln zł wynagrodzenia dla towarzystw nimi
zarządzających. Koszty netto (po uwzględnieniu kosztów pokrywanych przez towarzystwo) były w pierwszej połowie br. niższe w porównaniu z pierwszą połową ub. roku i wyniosły 1 620 mln zł. Wynik z operacji wypadł jednak bardzo niekorzystnie – fundusze wykazały bowiem stratę w wysokości 14 830 mln zł (przed rokiem osiągnęły zysk na poziomie 16 112 mln zł). Strata ta miała główne źródło w ujemnej wartości niezrealizowanych zysków z wyceny lokat (13 730 mln zł), podczas gdy przed rokiem wartość ta była dodatnia (11 733 mln zł). Jest to jednak kategoria księgowa, a nie faktycznie poniesiona strata ze zbycia walorów w portfelu funduszy, ta była bowiem nieporównanie mniejsza – ok. 1 417 mln zł.

Według stanu na koniec czerwca br. aktywa towarzystw funduszy inwestycyjnych
wyniosły 1 985 mln zł (o ok. 17% mniej niż przed rokiem), z tego 1 897 mln zł (95,6%)
stanowiły aktywa obrotowe. Krótkoterminowe inwestycje (1 597 mln zł) i krótkoterminowe należności (271 mln zł) zmniejszyły się (odpowiednio o 10,4% i 35,1%). W strukturze inwestycji krótkoterminowych dominowały środki pieniężne i inne aktywa pieniężne. Aktywa trwałe spadły do 87,4 mln zł (o 52,8%), ze względu na obniżenie wartości floty transportowej i wyposażenia w maszyny. Inwestycje długoterminowe w papiery wartościowe stanowiły 60% aktywów trwałych i osiągnęły wartość 48,9 mln zł; zwiększyły się zaangażowanie w udziały i akcje w spółkach zależnych i stowarzyszonych (z 0,2 mln zł do 9,7 mln zł w ciągu roku kalendarzowego), natomiast spadły środki lokowane w najbardziej płynne aktywa – skarbowe papiery wartościowe (z 50,4 mln zł do 4,3 mln zł).

Pasywa towarzystw funduszy inwestycyjnych
w 56,2% były kształtowane przez
kapitał własny, który wyniósł 1 116 mln zł i utrzymał się w analizowanym okresie 2008 r.
na poziomie ubiegłorocznym. Kapitał zakładowy wzrósł do 364 mln zł, tj. o 4,2%. Udział
inwestorów zagranicznych w kapitale zakładowym stanowił 38,2%. W I półroczu 2008 r.
zobowiązania ogółem zmniejszyły się do 744 mln zł (o 34,0%), zaś zobowiązania
krótkoterminowe zmniejszyły się z 1 123 mln zł do 740,7 mln zł.

Przychody z działalności operacyjnej
towarzystw funduszy inwestycyjnych
wyniosły 1 626 mln zł (co oznacza spadek o 21,5% do poprzedniego okresu), przy
zmniejszeniu wynagrodzeń za zarządzanie do 1 556 mln zł (o 9,2%) oraz obniżeniu
wpływów z opłat manipulacyjnych do 55 mln zł (o 84,5%). W rezultacie, wynagrodzenia zazarządzanie funduszami stanowiły 95,7% tych przychodów (wobec 82,7% w roku
poprzednim), a opłaty manipulacyjne 3,4% (przed rokiem 17,1%).

Koszty działalnościoperacyjnej
TFI obniżyły się z 1 512,1 mln zł do 1 179,3 mln zł, tj. o 22%. Największy wpływ na poziom tych kosztów miały usługi obce, lecz wydatki na ten cel, które wyniosły
w I półroczu 2008 r. 729,1 mln zł (o 34,4% mniej niż rok wcześniej).

Wynik finansowy brutto
(uwzględniający saldo przychodów i kosztów finansowych
obniżył się do 483,9 mln zł (o 17,7% mniej w porównaniu z poziomem w końcu czerwca
2007 r.). Na wynik finansowy netto w wysokości 390,3 mln zł, osiągnięty za I półrocze
2008 r. złożyły się zyski 23 towarzystw w łącznej kwocie 400,6 mln zł pomniejszone
o 10,2 mln zł strat poniesionych przez 15 towarzystw funduszy inwestycyjnych, co daje
o 18% mniej niż rok wcześniej.

źródło informacji: GUS

Comments are closed.